Nowe Ateny, albo Akademia wszelkiey scyencyi pełna. Część wtóra — reprint klasyki z 1745–1746
Nowe Ateny, albo Akademia wszelkiey scyencyi pełna. Część wtóra to książka, która przywraca do obiegu jedno z najważniejszych przedsięwzięć encyklopedycznych w dawnej Rzeczypospolitej. To reprint oryginału z lat 1745–1746, czyli tom 2 dzieła, które powstawało jako szeroko zakrojone kompendium wiedzy.
Wokół „Nowych Aten” narosło przez wieki wiele ocen — od opinii o rzekomym obskurantyzmie po nowocześniejsze spojrzenie badaczy, którzy analizują tekst jako świadectwo epoki. Właśnie dlatego warto czytać tę pozycję nie jako ciekawostkę, ale jako dokument kultury XVIII wieku.
W treści naturalnie powraca motyw, że „Nowe Ateny, albo Akademia wszelkiey scyencyi pełna. Część wtóra.” to nie tylko zbiór haseł, lecz także obraz ówczesnego sposobu myślenia o świecie: od nauk ścisłych po sprawy wiary, od astronomii po demonologię.
Dlaczego ten tom budzi emocje i jak zmienia się jego odbiór
Przez długi czas utrwalała się „czarna legenda” tej pierwszej polskiej encyklopedii powszechnej — kojarzono ją z obskurantyzmem czasów saskich. Jednak, jak wskazują współczesne interpretacje, takie oceny bywają zbyt proste. Od kilkudziesięciu lat badacze pytają raczej o kontekst historyczny oraz o to, jak wiedza była wówczas porządkowana.
W literaturze przedmiotu pojawia się również wątek dyskusji wokół opinii Marii i Jana J. Lipskich, którzy określali, że ks. Chmielowski był „Nikiforem polskiej nauki”. Współczesne spojrzenie nie zawsze podziela to stanowisko, bo ks. Chmielowski opierał się na autorytetach nauki i filozofii z XVI–XVII wieku — a to rodzi pytania o granice ówczesnej racjonalności.
Warto jednak pamiętać, że „Nowe Ateny” trzeba oceniać według kryteriów epoki: jako pomnik literatury, świadectwo światopoglądu oraz praktykę encyklopedycznego myślenia. Takie podejście pozwala zrozumieć, dlaczego tom 2 nadal interesuje historyków kultury, literaturoznawców i etnografów.
Zakres wiedzy w tomie 2: od teologii po astronomię
Ten drugi tom „Nowych Aten” ma encyklopedyczny rozmach, który dziś imponuje skalą tematyczną. W jednej książce splatają się dziedziny, które współcześnie funkcjonują oddzielnie, a w XVIII wieku pozostawały w bliskim sąsiedztwie.
Wśród poruszanych zagadnień znajdują się m.in. teologia i religia, demonologia i czarownictwo, astronomia i astrologia, a także alchemia. To tylko początek — autorzy i kompilatorzy wiedzy sięgają również po zagadnienia związane z fizjonomiką oraz opisami świata przyrody.
„Nowe Ateny” obejmują ponadto hasła o zwierzętach, roślinach, szlachetnych kamieniach i metalach, a także zagadnienia dotyczące Królestwa Polskiego i innych krajów w Europie, Afryce, Azji i Amerykach. W tomie pojawiają się też wątki o ludach i językach oraz o wychowywaniu dzieci.
Tak szerokie spektrum pokazuje, że encyklopedia była wówczas sposobem opisywania rzeczywistości jako całości — w tym również tej, którą dzisiejsza nauka klasyfikuje inaczej. Dzięki temu czytelnik dostaje coś więcej niż wiedzę: dostaje strukturę myślenia XVIII wieku.
Reprint jako zaproszenie do lektury: wartość literacka i poznawcza
Prezentowany egzemplarz to reprint oryginału z lat 1745–1746. To istotne, bo dzięki temu można obcować z dziełem w formie możliwie bliskiej pierwowzorowi. W praktyce oznacza to, że czytelnik nie tylko poznaje treść, ale też doświadcza rytmu, sposobu prowadzenia wywodu i charakterystycznego encyklopedycznego stylu epoki.
Warto również pamiętać, że „Nowe Ateny” ukazały się w czasie 1745–1746, a następnie doczekały się kolejnego wydania — z uzupełnieniami i rozszerzone — w latach 1754–1764. Ten tom 2 jest więc częścią większej historii wydawniczej, w której encyklopedia rozwijała się wraz z potrzebami czytelników.
Jeśli interesuje Cię historia nauki, kultura Rzeczypospolitej szlacheckiej, a także to, jak wiedza krążyła między autorytetami, tradycją i obserwacją świata, ta pozycja będzie dla Ciebie szczególnie ważna.
| Cecha | Dane |
|---|---|
| SKU | 20ccaf560620 |
| Tytuł | Nowe Ateny, albo Akademia wszelkiey scyencyi pełna. Część wtóra. |
| Rodzaj wydania | Reprint oryginału z 1745–1746 roku (Tom 2) |
| Cena | 63.03 zł |
„Nowe Ateny” w Twojej bibliotece: dla pasjonatów historii i encyklopedii
„Nowe Ateny, albo Akademia wszelkiey scyencyi pełna. Część wtóra.” to książka, która może stać się punktem wyjścia do wielu ścieżek lektury: od historii kultury po badania nad tym, jak dawniej porządkowano wiedzę. W tomie spotykają się tematy często dziś rozdzielone — i właśnie dlatego lektura bywa tak inspirująca.
W księgarni molemole.com znajdziesz także inne publikacje z dziedziny historii, świata i Polski, w tym encyklopedie oraz leksykony. To miejsce dla osób, które lubią czytać szeroko: od średniowiecznego miasta po współczesne wydarzenia.
Mole Mole to nowe, wyjątkowe miejsce na księgarskiej mapie Polski — nowoczesne, przytulne małe księgarnie oraz sklep internetowy, nastawione na wybór i przyjazne, nieśpieszne zakupy. Jeśli szukasz książki, która daje nie tylko informacje, lecz również klimat epoki i sposób myślenia, ten tom encyklopedii będzie strzałem w dziesiątkę.
- Reprint pozwala wrócić do oryginalnego kontekstu wydawniczego z lat 1745–1746.
- Tom 2 obejmuje szeroki zakres tematów: od teologii i demonologii po astronomię, alchemię i opis świata.
To właśnie dzięki takiej różnorodności „Nowe Ateny, albo Akademia wszelkiey scyencyi pełna. Część wtóra.” pozostają czytelnym świadectwem wiedzy i światopoglądu XVIII wieku w Rzeczypospolitej szlacheckiej.
